نویسنده : بهروز صادق مقدم ; ساعت ۱٠:٤٢ ‎ب.ظ روز ۱۳۸٧/۱٢/٤

۲۴ تا ۳۰ سپتامبر هر سال از سوی مجامع جهانی به عنوان هفته جهانی ناشنوایان نامگذاری شده است.
هدف از این نامگذاری ارتقای فرهنگ ارتباط با ناشنوایان، دانسته هایی از زبان اشاره و آگاهی دولتها و همچنین عموم مردم از مشکلاتی است که این قشر با آن روبه رو هستند.


۲۴ تا ۳۰ سپتامبر هر سال از سوی مجامع جهانی به عنوان هفته جهانی ناشنوایان نامگذاری شده است.
هدف از این نامگذاری ارتقای فرهنگ ارتباط با ناشنوایان، دانسته هایی از زبان اشاره و آگاهی دولتها و همچنین عموم مردم از مشکلاتی است که این قشر با آن روبه رو هستند.
با آنکه سابقه آموزش و تربیت کودکان ناشنوا در دنیا به حدود ۴۰۰ سال به صورت پراکنده و ۲۰۰ سال به طور انسجام یافته در دنیا می رسد، در ایران سال ۱۳۰۳ را می توان آغاز آموزش ناشنوایان به طریق علمی به حساب آورد. آغازگر و پیشگام تعلیم و تربیت کودکان ناشنوا در ایران زنده یاد جبار عسگرزاده(باغچه بان) و محل شروع آن تبریز بود.
جبار باغچه بان بدون اقتباس از شیوه آموزش ناشنوایان در خارج از کشور و با روش آزمایش و خطا و تجربه، معضل بزرگی را از پیش روی خانواده های دارای کودک ناشنوا برداشت. وی مؤسس نخستین کودکستان(باغچه اطفال) در تبریز بود.
باغچه بان در اواخر سال ۱۳۰۳ در باغچه اطفال با پذیرش سه کودک ناشنوا کار تجربی با ناشنوایان را آغاز کرد و پس از ۶ ماه موفق شد به سه کودک ناشنوا خواندن و نوشتن بیاموزد.
پس از انحلال باغچه اطفال، وی به شیراز رفت و تا سال ۱۳۱۱ در کودکستان شیراز مشغول فعالیت فرهنگی بود.
باغچه بان در سال ۱۳۱۱ به تهران بازگشت و نخستین دبستان ناشنوایان را در خیابان ناصر خسرو در خانه ای محقر تاسیس کرد و تا ۱۰ سال به عنوان مدیر، معلم و فراش دبستان با ۳۰ نفر دانش آموز، دبستان را اداره کرد.
وی در اواخر نخستین سال تأسیس دبستان وسیله ای به عنوان تلفن گنگ اختراع کرد که کر و لالها با گرفتن میله آن به دندان می توانستند از طریق استخوان فک، ارتعاشات صوتی را دریابند.
در سال ۱۳۲۸ اساسنامه آموزشگاه کر و لالهای باغچه بان توسط شورای عالی فرهنگ تصویب شد.
هر چند بعد از سال ۱۳۳۲ به بعد در اثر حمایت وزیر فرهنگ وقت و توجه وزارت آموزش و پرورش بخشی از دشواری های دبستان تا حدی حل شد، اما با توجه به افزایش روز افزون مراجعان، کمبود جا و نداشتن مدرسه ویژه کار به طور روز افزونی دشوار بود.
در سال ۱۳۳۴ کلنگ نخستین ساختمان ویژه ناشنوایان در یوسف آباد زده شد و سال ۱۳۳۶ این مدرسه با ظرفیت ۱۲۰ دانش آموز افتتاح و بهره برداری شد.
در سال ۱۳۴۱ ساختمان دیگری در ضلع جنوبی آموزشگاه در چهار طبقه با ۲۰ کلاس ضد صوت، کلینیک سنجش شنوایی، سالن اجتماعات، ناهار خوری و کتابخانه آماده بهره برداری شد و تعداد دانش آموزان به ۲۲۰ نفر رسید.
متأسفانه زندگی سراسر تلاش استاد باغچه بان در دوران مجموعه آموزشی ناشنوایان باغچه بان، بیش از ۹ ماه به طول نینجامید و در چهارم آذر ماه ۱۳۴۵ در ۸۰ سالگی چشم از جهان فرو بست و مدیریت مدارس باغچه بان را به فرزند تحصیلکرده و جوان خود سپرد.
در سال ۱۳۴۷ هنوز دفتر آموزش کودکان استثنایی تأسیس نشده بود که واحد شماره دو باغچه بان با ۶۰ نفر دانش آموز ناشنوا افتتاح شد.
کتابهای درسی خاص ناشنوایان و روشهای تدریس آنان با موافقت و هزینه سازمان برنامه و بودجه چاپ و تکثیر و در مدارس ناشنوایان توزیع می شد و برنامه تربیت معلم تحت نظر دفتر آموزش کودکان استثنایی قرار گرفت.
سرانجام در سال ۱۳۴۷ دفتر آموزش استثنایی تأسیس و متولی آموزش استثنایی در کشور شد.
برای گسترش آموزش استثنایی در کشور و فراگیر و همگانی شدن آموزش استثنایی بهترین شیوه، همان تلفیق یا یکپارچه سازی بود. در همان اوایل کار آموزش گروههای مختلف استثنایی در سراسر کشور گسترش یافت.
این دفتر با تعداد ۵۲۴ نفر دانش آموز ناشنوا در سال ۱۳۴۷ که شامل آموزشگاههای باغچه بان، منصوره میرزایی، گلبیدی اصفهان، حرفه ای نظام مافی، ناشنوایان نیمروز، استثنایی تبریز و مشهد بود، کار را آغاز کرد.
از سال ۱۳۴۸ معلمان دوره دیده و متخصص ناشنوایان هر ساله حدود ۳۰ نفر بین نواحی آموزشی تهران و شهرستانهای کشور توزیع می شدند. این معلمان در مراکز آموزشی از پیش تأسیس شده مشغول فعالیت شدند یا با حمایت اداره کل آموزش و پرورش در مدارس عادی موفق به ایجاد کلاس ضمیمه شدند. تا سال ۱۳۵۰ یازده باب آموزشگاه و ۴۴ کلاس ضمیمه خاص ناشنوایان در سراسر کشور وجود داشت که در مهر ماه سال ۵۴ به ۲۸ باب آموزشگاه و ۱۱۰ کلاس خاص افزایش یافت.
در واقع در طول چهار سال تعداد دانش آموزان ناشنوای تحت پوشش چهار برابر و به عدد ۱۹۳۶ نفر رسید.
مدارس ناشنوایان تهران از سال ۱۳۶۳ تحت پوشش مجموعه آموزشی باغچه بان قرار گرفتند و در زمان تشکیل سازمان آموزش و پرورش استثنایی حدود ۲۷ باب آموزشگاه خاص ناشنوایان فعالیت داشتند.
گروه آموزش و توان بخشی ناشنوایان همچون سایر گروههای آموزشی از ابتدای تأسیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی آغاز به کار کرد و در طول دوران ۲۳ ساله فعالیت دفتر آموزش کودکان استثنایی، کار آمدترین واحد آموزشی بود.
کلینیک سنجش شنوایی باغچه بان در سال ۱۳۵۰ به صورت رسمی کار سنجش دانش آموزان ناشنوا را به عهده گرفت و در چندین مدرسه ناشنوایان کلینیک سنجش شنوایی دایر شده بود و جذب دانش آموزان ناشنوا از این طریق انجام می شد.
با ایجاد مدیریت سنجش و پیشگیری در ساختار تشکیلاتی سازمان، امر سنجش شنوایی دانش آموزان گسترش بیشتری پیدا کرد و با اجرای طرح سنجش کودکان بدو ورود به دبستان بیش از پیش به توسعه آموزش و جذب دانش آموزان ناشنوا کمک کرد.
با تأسیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، گامهای علمی برای تألیف کتب درسی خاص گروههای مختلف استثنایی از جمله ناشنوایان برداشته شد که در مرحله نخست برای نوآموزان پیش دبستانی آماده و توزیع شد و مناسب سازی کتابهای درسی ادامه پیدا کرد.
با آنکه شروع آموزش رسمی کودکان استثنایی از جمله ناشنوایان بامحور تلفیقی بوده است با این خصوصیت که کلاس خاص در مدارس عادی تشکیل شود، اما به خاطر ناآشنایی آموزش عادی با آموزش استثنایی و فقدان امکانات مناسب و عدم رعایت استانداردهای آموزشی در مدارس، آموزش استثنایی به سوی تمرکز و تجمیع پیش رفت.
اینک از آغاز آموزش ناشنوایان به شکل آموزشگاهی آن در ایران حدود ۸۴ سال می گذرد. این مدت در مقابل سابقه این نوع آموزش در جهان که از شروع آن بیش از دویست سال می گذرد، زیاد طولانی نیست. گروه آموزشی دانش آموزان ناشنوا در سازمان آموزش و پرورش استثنایی اینک با تعداد ۱۸۲۶۶ دانش آموز ناشنوا و نیمه شنوا در ۲۴۳۶ کلاس در کشور مشغول فعالیت است.
همچنین با توجه به سیاست یکپارچه سازی آموزش و توان بخشی مبتنی بر جامعه و نزدیک شدن دانش آموزان استثنایی به جامعه عادی، هم اینک تعداد ۵۲۸۷ نفر دانش آموز نیمه شنوا که از بهره هوشی و استعداد تحصیلی خوبی برخوردارند طی ضوابطی در بین دانش آموزان عادی تلفیق و مشغول تحصیل هستند.
به امید روزی که هیچ کودک ناشنوایی بدون تکلم نباشد و هیچ کودک استثنایی بدون آموزش نماند.  





کلمات کلیدی :مقالات- آموزش